Lab1.149. Sınıf Matematik · Sayılar
Sayı Kümelerinin İşlem Özellikleri
Toplamada sıra önemli değil. Çıkarmada?
Toplamada sıra önemli değil. Çıkarmada? Sınıf panosunun şeridi, sayı doğrusundaki şeritler, kareli kartonlar ve küp bloğuyla değişme, birleşme, birim eleman, yutan eleman, ters eleman ve dağılma özellikleri dört işlemde sınanır. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 9. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.9.1.4 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 9 · s. 59

Laboratuvara gir
Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişSınıf panosunun (90 × 60 cm) dört kenarına öğrenci kendi sırasıyla süs şeridi çeker: 300 cm. Dört öğrencinin dört ayrı işlemi de 300 verir (MEB 21. Uygulama'nın dört yazılışı).
- 2TahminToplamada sıra da parantezin yeri de sonucu değiştirmiyor. Çıkarmada hangisi değiştirmez? Tahmin kilitlenir.
- 3SıraŞeritler sayı doğrusuna dizilir: 5 + 3 = 3 + 5, ama 5 − 3 = 2 ve 3 − 5 = −2. Karton çeyrek tur döner: 2 · 4 = 4 · 2; 3√5 · (−√5) = −15; 3 ÷ 6 = 1/2. Değişme özelliği.
- 4ParantezSelobantla birleşen şeritler: (2 + 3) + 4 = 2 + (3 + 4); ama (8 − 5) − 2 = 1 ve 8 − (5 − 2) = 5. Küp bloğu iki yoldan sayılır: 24. Birleşme özelliği; MatBook SORU 157.
- 5Sıfır ve bir4'e 0 eklenir: birim eleman 0. İkinci tahmin: 5 − 0 = 5 ama 0 − 5 = −5. Kartonun boyu 1 iken alan aynı, 0 iken karton yassılaşır: birim eleman 1, yutan eleman 0.
- 6Ters5'i 0'a götüren şerit −5; dört çeyrek şerit bir kare eder: 4 · 1/4 = 1. Boyu 0 olan karton hiç 1 olmaz: 0'ın çarpmaya göre tersi yok. Özellik çizelgesi dolar; öğrenci önermesini kurar.
- 7DağılmaPanonun iki kartonu kâğıtta: 6 · (5 + 4) = 6 · 5 + 6 · 4. Kırmızı karton kalkar: 6 · (9 − 5). MEB Tablo 6 öğrencinin seçtiği negatif ve köklü sayılarla; dört hazır önerme.
- 8UygulaPanoya dönülür: kartlardaki sayılar harfe döner, dört yazılışı üç özellik bağlar. Rulo: 500 − 300 = 200, 300 − 500 = −200. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.
Öğrenme çıktıları
- MAT.9.1.4 Gerçek sayıların işlem özelliklerini cebirsel olarak ifade etmede analojik akıl yürütebilme
Öğretmenler için
Tahtada tam ekran açılır. Öğrenci panonun kenarlarına ve kartlara dokunur, şeritleri sayı doğrusuna dizer, kartonu döndürür, küpleri sayar, pulları seçer, kendi m ve n'sini seçer; klavye gerekmez. Yanlış cevapta cevap söylenmez, ipucu verilir. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.
Kullanılan veri
Panonun kenarları, rulo ve fon kartonları öğretim modelidir. Köklü sayılar MEB 9. Sınıf Matematik ders kitabının 22. Uygulama'sından (Tablo 1, 2 ve 6, s. 70–71); dört yazılış 21. Uygulama'dan (s. 69). Sıra sende'deki sorular MatBook 9'dan (s. 59 ve 61).
Ders kitabındaki yeri
MEB 9. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema, 21. Uygulama (s. 69), 22. Uygulama (s. 70–72), Kontrol Noktası (s. 74). MatBook 9. Sınıf Matematik, Gerçek Sayılarda Toplama ve Çarpma İşlemlerinin Özellikleri (s. 59), Bilgi Temelli Sorular - 7 (s. 61).
Sıkça sorulan sorular
“Sayı Kümelerinin İşlem Özellikleri” laboratuvarında ne yapılıyor?
Toplamada sıra önemli değil. Çıkarmada? sorusundan yola çıkılır. Toplamada sıra önemli değil. Çıkarmada? Sınıf panosunun şeridi, sayı doğrusundaki şeritler, kareli kartonlar ve küp bloğuyla değişme, birleşme, birim eleman, yutan eleman, ters eleman ve dağılma özellikleri dört işlemde sınanır. Laboratuvar 8 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Sıra, Parantez, Sıfır ve bir, Ters, Dağılma, Uygula.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
9. sınıf “Sayılar” temasındaki MAT.9.1.4 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
Panonun kenarları, rulo ve fon kartonları öğretim modelidir. Köklü sayılar MEB 9. Sınıf Matematik ders kitabının 22. Uygulama'sından (Tablo 1, 2 ve 6, s. 70–71); dört yazılış 21. Uygulama'dan (s. 69). Sıra sende'deki sorular MatBook 9'dan (s. 59 ve 61).
Bu laboratuvara nasıl girilir?
Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“Sayılar” temasının diğer laboratuvarları
Lab1.1Hazır
Sıfırıncı Kuvvet ve Negatif Üs
A4'teki 4 ne demek? A0 kâğıdı kesile kesile A4 olur; kuvvet merdiveninde üsler birer birer azaltılır ve 2⁰ ile negatif üsler örüntüden bulunur.
Lab1.2Hazır
Üslü Gösterimlerle Çarpma ve Bölme İşlemleri
Ne zaman üsler toplanır, ne zaman tabanlar çarpılır? Tabanları aynı ve üsleri aynı olan üslü gösterimler yan yana; önce hangisinin aynı olduğuna karar verilir.
Lab1.3Hazır
Bilimsel Gösterim
Bir mikroskop görüntüyü kaç kat büyütür? Aynı sayı 10'un farklı kuvvetleriyle yazılır: katsayı ile üs birlikte değişir, sayı aynı kalır; bilimsel gösterim bunlardan yalnız biridir.
Lab1.4Hazır
Gerçek Sayıların Köklü Gösterimi
Alanı 2 birimkare olan karenin kenarı kaç birimdir? Kare kâğıtta kurulur, kenarı sayı doğrusuna yatırılır; kökün derecesine göre kök içinin nasıl sınırlandığı bulunur.
Lab1.5Hazır
Üslü ve Köklü Gösterimlerin Birbiri Cinsinden İfade Edilmesi
Bir sayının üssü “bir bölü iki” olabilir mi? Cam teknedeki su mercimeği her gün 2 katına çıkar; yarım günün katı hem kökle hem üsle yazılır.
Lab1.6Hazır
Köklü Gösterimlerle Toplama ve Çıkarma
√2 + √3, √5 eder mi? İki kablo uç uca bağlanır; üç uzunluk kâğıtta yan yana dizilir. Sonra aynı parçalar sayılır: benzer terimlerde yalnız katsayılar toplanır ya da çıkarılır.
Lab1.7Hazır
Bir İrrasyonel Sayının Yaklaşık Değeri
Çit alırken kaç basamak yeter? Kare bahçenin çevresine çit paneli alınır; karekök iki sayının arasına sıkıştırılır ve panel kararının hangi basamakta kesinleştiği görülür.
Lab1.8Hazır
Aralıkların Gösterimi
165 ile 179 arasında kaç sayı var? Uç noktanın dâhil olup olmadığı değişince sayı doğrusu, aralık gösterimi, cebirsel temsil ve küme gösterimi birlikte değişir.
Lab1.9Hazır
Gerçek Sayı Aralıkları ve Sayı Aralıklarında İşlemler
Üç oyuncağa birden binebilmek için boyun kaç santimetre olmalı? Üç saydam şerit üst üste gelir; kesişim ve fark bulunur, sonuçtaki uç noktasına üyelikle karar verilir.
Lab1.10Hazır
Gerçek Sayı Aralıkları ile Yapılan İşlemler
Aylin bekleme salonunda hangi saatlerde oturur? Birleşim, iki parçalı sonuç ve tümleyen: arada boşluk kalınca sonuç ∪ ile, cebirsel temsilde “veya” ile yazılır; tümleyen evrensel kümeye göre alınır.
Lab1.11Hazır
Aralıkların Mutlak Değer Gösterimi
Köprünün alabileceği bütün uzunluklar tek bir eşitsizlikle nasıl yazılır? Raptiye ve ip: |x − c|, x ile c arasındaki uzaklıktır; merkez iki ucun ortası, yarı uzunluk ortadan bir uca.
Lab1.12Hazır
Sayı Kümelerinin Arada Olma Özelliği
0'dan sonra gelen ilk sayı hangisi? Asansörün göstergesinde 1; kabinin yerinde? Büyüteç 0'a doğru açılır, orta noktalar bitmez; dört sayı kümesi sınanır, orta nokta ispatlanır, karşıt örnek kurulur.
Lab1.13Hazır
Sayı Kümelerinin Dört İşleme Göre Kapalılığı
İki irrasyonel sayının çarpımı hep irrasyonel midir? Satranç tahtasında filin çizdiği dikdörtgenden yola çıkılır; dört küme, dört işlem tabloda sınanır: tek karşıt örnek “kapalı değil” der, “kapalı” demek için cebirsel ispat gerekir.
Lab1.15Hazır
İki Terimin Toplamının ve Farkının Karesi
(a + b)², a² + b² eder mi? Kare tuval dört parçaya ayrılır; iki dikdörtgen hiç kaybolmaz. Farkın karesinde köşe iki kez kesilir, bir kez geri eklenir.
Lab1.16Hazır
İki Terimin Karelerinin Farkı
Büyük kareden küçük kare kesilince kalan parça bir dikdörtgene dönüşür mü? Kayıt odasının akustik paneli kesilir, kalan parça kâğıtta denenir; sonra iki şerit kaplanır.