Lab1.1610. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller
Üçgende Alan: Dar, Dik ve Geniş Açılı Üçgende Taban ve Yükseklik
Süs panosunda reçineyle doldurulacak üçgenin alanını nasıl buluruz?
Süs panosundaki reçine üçgeninin yüksekliği dışarı düşüyor. Dik, dar ve geniş açılı üçgeni dik üçgenlerle toplayıp çıkararak alanı kurar, her kenarı taban seçersin. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 10. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.10.1.3 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 10 · s. 51–53

Laboratuvara gir
Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişAtölye tezgâhında reçine dolgulu bir süs panosu vardır: iki ceviz parça, aralarında üçgen bir boşluk. Boşluğun derinliği her yerde aynı olduğu için ne kadar reçine gerektiğini boşluğun alanı söyler. Marangoz gönyesi A köşesinden tabanın doğrusuna indirilir; ayak panonun köşesine, ahşabın üstüne düşer: yükseklik [BC]'nin uzantısındadır.
- 2TahminAlan nasıl bulunur: uzantı tabana eklenir mi, taban yalnız [BC] mi, yoksa bağıntı burada geçmez mi? Tahmin kilitlenir.
- 3DikKâğıtta köşesi dik bir üçgen gönyeyle doğrulanır, dikdörtgene tamamlanır; köşegenin öbür yanı döndürülünce üçgenin üstüne tam oturur: dik üçgen dikdörtgenin yarısıdır ve bir dik kenar öbürüne ait yüksekliktir.
- 4DarKöşeleri dik olmayan bir üçgende yükseklik, kenar ve kenarortay arasından seçilir; gönyeyle çizilir. Yükseklik üçgeni iki dik üçgene ayırır; iki dikdörtgenin dış parçaları döndürülüp içtekileri örter: alan iki dik üçgenin toplamıdır, 35.
- 5GenişGeniş açılı üçgende gönye [BC] üstünde A'ya yetişemez; taban uzatılır, ayak uzantıya düşer. Büyük dik üçgen AHC'den AHB çıkarılır: 30 − 12 = 18. Uzantının payı bir eklenip bir çıkarıldığı için taban uzunluğuna uzantı eklenmez. Öğrenci tahminiyle yüzleşir.
- 6TabanAynı dik üçgende taban sırayla [BC], [AB] ve [AC] seçilir; [AC]'ye ait yükseklik gönyeyle çizilir, cetvelle ölçülür ve alandan 24/5 bulunur. Üç taban tek alan verir. Öğrenci önermesini kurar, iki hazır önermeyi değerlendirir.
- 7UygulaPanoda cetvelle |BC| = 25 cm ve |AH| = 24 cm ölçülür; reçine kabı 300 cm² çizgisine kadar doldurulup dökülür. Şablon ikinci panoya [AC] altta konur: yükseklik 15 cm. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.
Öğrenme çıktıları
- MAT.10.1.3 Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme
Öğretmenler için
Tahtada tam ekran açılır. Öğrenci gönyeyi sürgüyle kaydırır, dikdörtgenin köşesini koyar, parçaları döndürür, ortak parçanın üstünü çizer, kabı doldurur; klavye gerekmez. Yanlış cevapta cevap söylenmez, ipucu verilir. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.
Kullanılan veri
Süs panosu ve ölçüleri bir öğretim modelidir; bağlam MatBook'taki süs panosu sorusundan alınmıştır. Kâğıtta 1 kare 1 birimdir; köşeler, ayaklar ve alanlar hesapla yerleştirilmiştir.
Ders kitabındaki yeri
MatBook 10. Sınıf Matematik, 1. Tema, Üçgende Alan (s. 51–53) ve Bilgi Temelli Sorular - 5 (s. 71–73). MEB 10. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema (s. 52, 59).
Sıkça sorulan sorular
“Üçgende Alan: Dar, Dik ve Geniş Açılı Üçgende Taban ve Yükseklik” laboratuvarında ne yapılıyor?
Süs panosunda reçineyle doldurulacak üçgenin alanını nasıl buluruz? sorusundan yola çıkılır. Süs panosundaki reçine üçgeninin yüksekliği dışarı düşüyor. Dik, dar ve geniş açılı üçgeni dik üçgenlerle toplayıp çıkararak alanı kurar, her kenarı taban seçersin. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Dik, Dar, Geniş, Taban, Uygula.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
10. sınıf “Geometrik Şekiller” temasındaki MAT.10.1.3 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
Süs panosu ve ölçüleri bir öğretim modelidir; bağlam MatBook'taki süs panosu sorusundan alınmıştır. Kâğıtta 1 kare 1 birimdir; köşeler, ayaklar ve alanlar hesapla yerleştirilmiştir.
Bu laboratuvara nasıl girilir?
Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“Geometrik Şekiller” temasının diğer laboratuvarları
Lab1.1Hazır
Bir Dik Üçgende Dar Açıların Trigonometrik Oranları
Benzer dik üçgenleri büyütüp küçülterek kenar oranlarını tabloya dizersin; sinüs, kosinüs, tanjant ve kotanjant buradan çıkar.
Lab1.2Hazır
Bir Trigonometrik Orandan Diğerlerine
Tek bir oran verilir; ona uyan dik üçgeni kendin kurar, öbür oranları şekilden okursun.
Lab1.3Hazır
Trigonometrik Özdeşlikler
Açı değişince dört oran da değişir. Karoları taşıyarak, ucu yay boyunca gezdirerek hiç değişmeyen üç ilişkiyi bulur, nedenini kendi cümlenle söylersin.
Lab1.4Hazır
Ölçüleri 30°, 45° ve 60° Olan Açıların Trigonometrik Oranları
Eşkenar üçgeni ve kareyi katlayarak özel dik üçgenleri elde eder, bu açıların oranlarını ölçmeden bulursun.
Lab1.5Hazır
Trigonometrik Oranların Birbiri Türünden İfadesi
Bir yokuşun eğim levhasını, hiçbir kenarı ölçmeden doldurursun: üçgeni hipotenüsü 1 birim olana dek küçültür, sinüs ile kosinüsü böler, nedenini gösterirsin.
Lab1.6Hazır
Birim Çember
Bir dönme dolabın kırmızı kabini 120°'ye gelince dik üçgen yetmez olur. Hipotenüsü 1 birim olan üçgenin ucunu döndürüp çemberi kendin çizer, 90°'yi geçince neyin eksi olduğunu görürsün.
Lab1.7Hazır
Yönlü Açı
İki bisikletli aynı çizgiden ters yönlere gidiyor. Işını iki yöne döndürür, yönü sayının işaretiyle söylemeyi ve aynı yere iki yoldan varmayı keşfedersin.
Lab1.8Hazır
Üçgenin İç Açıortayı ve Özellikleri
Bir köşe mastarının işaretleyicisi açıyı ortalıyor; peki karşı kenarı da ortalar mı? Kâğıdı katlayarak açıortayı bulur, parçaları ölçer, kenarlarla ilişkisini keşfedersin.
Lab1.9Hazır
Açıortay Üzerindeki Bir Noktanın Açının Kollarına Olan Uzaklığı
Köşe rafındaki kalemlik kızakta ilerledikçe iki duvara uzaklığı eşit kalır mı? Bir noktayı açıortay boyunca gezdirir, kollara dik uzaklıklarını ölçer, nedenini iki eş üçgende bulursun.
Lab1.10Hazır
Üçgenin İç Açıortaylarının Kesim Noktası
Üçgen bir tepsiye sığan en büyük yuvarlak altlığın merkezi nerede? İki iç açıortayı çizer, üçüncüsünün nereden geçeceğini tahmin eder, kesim noktasına pergeli batırıp iç teğet çemberi çizersin.
Lab1.11Hazır
Üçgenin Dış Açıortayı ve Özellikleri
Lazer bir aynadan yansıyıp hedefe düşüyor; ayna uzatılsa zemine nerede değer? Dış açıyı kurar, açıortayını çizer, kesim noktasının iki köşeye uzaklıklarını ölçer, komşu kenarlarla ilişkisini bulursun.
Lab1.12Hazır
Üçgenin İki Dış Açıortayı ile Diğer Köşesinden Çizilen İç Açıortayın Kesişimi
Oyuncu sahnede nerede durursa üç seyirci bölümüne de eşit uzaklıkta olur? İki köşenin dış açıortayını ve üçüncü köşenin iç açıortayını çizer, kesim noktasının kenarların doğrularına uzaklığını ölçer, dış teğet çemberi pergelle çizersin.
Lab1.13Hazır
Üçgenin Kenarortayları ve Ağırlık Merkezi
Üçgen levhayı iğnenin ucunda dengelemeye çalışır, kenarortayları çizip kesim noktasını incelersin: kâğıdı katlar, kareleri sayar, pergelle adım atarsın.
Lab1.14Hazır
Üçgenin Kenar Orta Dikmeleri ve Çevrel Çemberinin Merkezi
Kırık bir tabağın merkezini ararsın: kâğıdı köşeyi köşenin üstüne katlayarak kenar orta dikmeleri bulur, köşeyi sürükleyip kesim noktasının nereye gittiğini izlersin.
Lab1.15Hazır
Üçgenin Yükseklikleri ve Diklik Merkezi
Üçgen bir parkın üç köşesinden karşı caddelere en kısa yolları ararsın: kâğıdı katlayıp gönyeyle yükseklikleri çizer, köşeyi kaydırıp yüksekliklerin uzantıya indiğini ve kesim noktasının köşeyle yer değiştirdiğini görürsün.
Lab1.17Yakında
Yükseklikleri Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Tabanları Arasındaki İlişki
Yüksekliği kilitler, tabanı adım adım uzatır, alanın nasıl değiştiğini tabloya yazarsın.
Lab1.18Yakında
Taban Uzunlukları Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Yükseklikleri Arasındaki İlişki
Tabanı kilitler, tepe noktasını yukarı aşağı çeker, alanın nasıl değiştiğini tabloya yazarsın.
Lab1.19Yakında
Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Alanları Arasındaki İlişki
Tepe noktasını tabana paralel doğru üzerinde kaydırır, çevre ile alanı yan yana izlersin.
Lab1.20Yakında
Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Ortak Olmayan Bölgelerinin Alanları
Üst üste binen iki üçgenin dışarıda kalan parçalarını ölçer, aralarındaki ilişkiyi ararsın.
Lab1.21Yakında
Kenarortay ve Eş Alanlar
Kenarortayların üçgeni ayırdığı parçaların alanlarını ölçer, köşeyi sürükleyip ne olduğuna bakarsın.
Lab1.22Yakında
Benzer Üçgenlerin Alanları Oranı ile Benzerlik Oranı Arasındaki İlişki
Büyütülen üçgeni küçük üçgenlerle döşer, kaç parça gerektiğini sayarsın.
Lab1.23Yakında
Farklı Bir Alan Bağıntısı Oluşturma
İki kenarı menteşeyle bağlar, aradaki açıyı açıp kapatır, yüksekliği sinüs yardımıyla yazarsın.
Lab1.24Yakında
Ek Çizimler Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Sinüs Teoremi
Ulaşılamayan bir uzunluğu önce ek çizimle bulur, sonra aynı sonuca götüren kısa yolu görürsün.
Lab1.25Yakında
Sinüs Teoreminin Üçgen Çeşitlerine Uygulanması
Köşeyi sürükleyip üçgeni dar, dik ve geniş açılı yapar, teoremin her birinde ne dediğine bakarsın.
Lab1.26Yakında
Sinüs Teoreminin İspatı
Aynı üçgenin alanını üç ayrı yoldan yazar, ispatı adım adım kendin kurarsın.
Lab1.27Yakında
Ek Çizim Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Kosinüs Teoremi
İki kenarı menteşeyle bağlar, kenarlara kurulan karelerin açı değiştikçe nasıl davrandığını izlersin.
Lab1.28Yakında
Kosinüs Teoreminin İspatı
Yüksekliği çizer, Pisagor teoremini iki kez kullanır, ispatı adım adım kendin kurarsın.