MatookLabRehber Matematik

Lab1.1110. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller

Üçgenin Dış Açıortayı ve Özellikleri

Ayna zemine nerede değer?

Lazer bir aynadan yansıyıp hedefe düşüyor; ayna uzatılsa zemine nerede değer? Dış açıyı kurar, açıortayını çizer, kesim noktasının iki köşeye uzaklıklarını ölçer, komşu kenarlarla ilişkisini bulursun. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 10. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.10.1.2 öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 10 · s. 33

Üçgenin Dış Açıortayı ve Özellikleri laboratuvarının sahnesi

Laboratuvara gir

Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.

  • ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
  • ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
  • ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır

Laboratuvarın adımları

  1. 1GirişMasada bir lazer, zeminde bir hedef ve eğimi değişen kısa bir düz ayna durur. Öğrenci aynayı çevirip ışını hedefe düşürür; aynanın iki ışınla eş açı yaptığı görülür. Ayna kısadır: uzatılsa zemine nerede değerdi?
  2. 2TahminIşınlar bir üçgenin iki kenarı olur. Dış açıortayın karşı kenarın uzantısını kestiği noktanın iki köşeye uzaklıklarının oranı için tahmin yapılır ve kilitlenir.
  3. 3UzatÖğrenci kenarı uzatıp dış açıyı kurar, dış açıya dokunarak açıortayını çizer. Çizgi kenarı kesmez; kenar doğru ucundan uzatılınca kesim noktası bulunur.
  4. 4ÖlçUzaklıklar kare sayılarak, eğik kenar Pisagor'la bulunur; iki oran çizelgede yan yana gelir. İkinci bir üçgende kesim noktası öbür tarafta çıkar, oranlar yine eşittir. Öğrenci tahminiyle yüzleşir.
  5. 5Eşitle“Dış açıortay her üçgende keser” iddiası için karar kilitlenir. Tepe köşe sürüklenir: kesim noktası kâğıttan kaçar, komşu kenarlar eşitlenince dış açıortay karşı kenara paralel kalır. İç ve dış açıortayın dikliği görülür.
  6. 6Neden?Bir köşeden karşı kenara paralel çizilir: yöndeş ve ters açılarla ikizkenar üçgen, paralellikle benzer üçgenler bulunur. Öğrenci önermesini kendi kurar, iki hazır önermeyi değerlendirir.
  7. 7UygulaDüzeneğe dönülür: ışınların boyundan eşitlik kurulur, aynanın zemine değeceği yer hesaplanır; ayna uzar ve tam orada zemine değer. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.

Öğrenme çıktıları

  • MAT.10.1.2 Üçgenin yardımcı elemanlarının özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme

Öğretmenler için

Tahtada tam ekran açılır. Öğrenci aynayı sürgüyle çevirir, kâğıtta köşelere ve açılara dokunur, bir köşeyi parmağıyla sürükler; klavye gerekmez. Yanlış cevapta cevap söylenmez, ipucu verilir. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.

Kullanılan veri

Lazer, ayna ve hedef düzeneği bir öğretim modelidir (gelen ışın 10 cm, yansıyan ışın 6 cm, kaynakla hedef arası 8 cm). Kâğıtta 1 kare 1 birimdir; üçgenlerin köşeleri ve kesim noktaları tam karededir.

Ders kitabındaki yeri

MEB 10. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema, 10. Uygulama (s. 40–41). MatBook 10. Sınıf Matematik, 1. Tema (s. 33).

Sıkça sorulan sorular

“Üçgenin Dış Açıortayı ve Özellikleri” laboratuvarında ne yapılıyor?

Ayna zemine nerede değer? sorusundan yola çıkılır. Lazer bir aynadan yansıyıp hedefe düşüyor; ayna uzatılsa zemine nerede değer? Dış açıyı kurar, açıortayını çizer, kesim noktasının iki köşeye uzaklıklarını ölçer, komşu kenarlarla ilişkisini bulursun. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Uzat, Ölç, Eşitle, Neden?, Uygula.

Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?

10. sınıf “Geometrik Şekiller” temasındaki MAT.10.1.2 öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?

Lazer, ayna ve hedef düzeneği bir öğretim modelidir (gelen ışın 10 cm, yansıyan ışın 6 cm, kaynakla hedef arası 8 cm). Kâğıtta 1 kare 1 birimdir; üçgenlerin köşeleri ve kesim noktaları tam karededir.

Bu laboratuvara nasıl girilir?

Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.

“Geometrik Şekiller” temasının diğer laboratuvarları

  • Lab1.1Hazır

    Bir Dik Üçgende Dar Açıların Trigonometrik Oranları

    Benzer dik üçgenleri büyütüp küçülterek kenar oranlarını tabloya dizersin; sinüs, kosinüs, tanjant ve kotanjant buradan çıkar.

  • Lab1.2Hazır

    Bir Trigonometrik Orandan Diğerlerine

    Tek bir oran verilir; ona uyan dik üçgeni kendin kurar, öbür oranları şekilden okursun.

  • Lab1.3Hazır

    Trigonometrik Özdeşlikler

    Açı değişince dört oran da değişir. Karoları taşıyarak, ucu yay boyunca gezdirerek hiç değişmeyen üç ilişkiyi bulur, nedenini kendi cümlenle söylersin.

  • Lab1.4Hazır

    Ölçüleri 30°, 45° ve 60° Olan Açıların Trigonometrik Oranları

    Eşkenar üçgeni ve kareyi katlayarak özel dik üçgenleri elde eder, bu açıların oranlarını ölçmeden bulursun.

  • Lab1.5Hazır

    Trigonometrik Oranların Birbiri Türünden İfadesi

    Bir yokuşun eğim levhasını, hiçbir kenarı ölçmeden doldurursun: üçgeni hipotenüsü 1 birim olana dek küçültür, sinüs ile kosinüsü böler, nedenini gösterirsin.

  • Lab1.6Hazır

    Birim Çember

    Bir dönme dolabın kırmızı kabini 120°'ye gelince dik üçgen yetmez olur. Hipotenüsü 1 birim olan üçgenin ucunu döndürüp çemberi kendin çizer, 90°'yi geçince neyin eksi olduğunu görürsün.

  • Lab1.7Hazır

    Yönlü Açı

    İki bisikletli aynı çizgiden ters yönlere gidiyor. Işını iki yöne döndürür, yönü sayının işaretiyle söylemeyi ve aynı yere iki yoldan varmayı keşfedersin.

  • Lab1.8Hazır

    Üçgenin İç Açıortayı ve Özellikleri

    Bir köşe mastarının işaretleyicisi açıyı ortalıyor; peki karşı kenarı da ortalar mı? Kâğıdı katlayarak açıortayı bulur, parçaları ölçer, kenarlarla ilişkisini keşfedersin.

  • Lab1.9Hazır

    Açıortay Üzerindeki Bir Noktanın Açının Kollarına Olan Uzaklığı

    Köşe rafındaki kalemlik kızakta ilerledikçe iki duvara uzaklığı eşit kalır mı? Bir noktayı açıortay boyunca gezdirir, kollara dik uzaklıklarını ölçer, nedenini iki eş üçgende bulursun.

  • Lab1.10Hazır

    Üçgenin İç Açıortaylarının Kesim Noktası

    Üçgen bir tepsiye sığan en büyük yuvarlak altlığın merkezi nerede? İki iç açıortayı çizer, üçüncüsünün nereden geçeceğini tahmin eder, kesim noktasına pergeli batırıp iç teğet çemberi çizersin.

  • Lab1.12Hazır

    Üçgenin İki Dış Açıortayı ile Diğer Köşesinden Çizilen İç Açıortayın Kesişimi

    Oyuncu sahnede nerede durursa üç seyirci bölümüne de eşit uzaklıkta olur? İki köşenin dış açıortayını ve üçüncü köşenin iç açıortayını çizer, kesim noktasının kenarların doğrularına uzaklığını ölçer, dış teğet çemberi pergelle çizersin.

  • Lab1.13Yakında

    Üçgenin Kenarortayları ve Ağırlık Merkezi

    Üçgen levhayı iğnenin ucunda dengelemeye çalışır, kenarortayları çizip kesim noktasını incelersin.

  • Lab1.14Yakında

    Üçgenin Kenar Orta Dikmeleri ve Çevrel Çemberinin Merkezi

    Kâğıdı katlayarak kenar orta dikmeleri bulur, köşeyi sürükleyip kesim noktasının nereye gittiğini izlersin.

  • Lab1.15Yakında

    Üçgenin Yükseklikleri ve Diklik Merkezi

    Yükseklikleri çizer; üçgen dar, dik ve geniş açılı olurken kesim noktasının yerini izlersin.

  • Lab1.16Yakında

    Üçgende Alan: Dar, Dik ve Geniş Açılı Üçgende Taban ve Yükseklik

    Üçgeni aynı taban ve yükseklikle kurulan dikdörtgenin içine oturtur, üç ayrı tabanla alanı hesaplarsın.

  • Lab1.17Yakında

    Yükseklikleri Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Tabanları Arasındaki İlişki

    Yüksekliği kilitler, tabanı adım adım uzatır, alanın nasıl değiştiğini tabloya yazarsın.

  • Lab1.18Yakında

    Taban Uzunlukları Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Yükseklikleri Arasındaki İlişki

    Tabanı kilitler, tepe noktasını yukarı aşağı çeker, alanın nasıl değiştiğini tabloya yazarsın.

  • Lab1.19Yakında

    Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Alanları Arasındaki İlişki

    Tepe noktasını tabana paralel doğru üzerinde kaydırır, çevre ile alanı yan yana izlersin.

  • Lab1.20Yakında

    Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Ortak Olmayan Bölgelerinin Alanları

    Üst üste binen iki üçgenin dışarıda kalan parçalarını ölçer, aralarındaki ilişkiyi ararsın.

  • Lab1.21Yakında

    Kenarortay ve Eş Alanlar

    Kenarortayların üçgeni ayırdığı parçaların alanlarını ölçer, köşeyi sürükleyip ne olduğuna bakarsın.

  • Lab1.22Yakında

    Benzer Üçgenlerin Alanları Oranı ile Benzerlik Oranı Arasındaki İlişki

    Büyütülen üçgeni küçük üçgenlerle döşer, kaç parça gerektiğini sayarsın.

  • Lab1.23Yakında

    Farklı Bir Alan Bağıntısı Oluşturma

    İki kenarı menteşeyle bağlar, aradaki açıyı açıp kapatır, yüksekliği sinüs yardımıyla yazarsın.

  • Lab1.24Yakında

    Ek Çizimler Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Sinüs Teoremi

    Ulaşılamayan bir uzunluğu önce ek çizimle bulur, sonra aynı sonuca götüren kısa yolu görürsün.

  • Lab1.25Yakında

    Sinüs Teoreminin Üçgen Çeşitlerine Uygulanması

    Köşeyi sürükleyip üçgeni dar, dik ve geniş açılı yapar, teoremin her birinde ne dediğine bakarsın.

  • Lab1.26Yakında

    Sinüs Teoreminin İspatı

    Aynı üçgenin alanını üç ayrı yoldan yazar, ispatı adım adım kendin kurarsın.

  • Lab1.27Yakında

    Ek Çizim Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Kosinüs Teoremi

    İki kenarı menteşeyle bağlar, kenarlara kurulan karelerin açı değiştikçe nasıl davrandığını izlersin.

  • Lab1.28Yakında

    Kosinüs Teoreminin İspatı

    Yüksekliği çizer, Pisagor teoremini iki kez kullanır, ispatı adım adım kendin kurarsın.

© 2026 Rehber Matematik. Tüm hakları saklıdır. MatBook® tescilli bir markadır (tescil no 2022/024015). MatBook Lab'deki etkinlikler; senaryoları, görselleri, canlandırmaları, seslendirmeleri ve yazılımıyla birlikte 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunur. İzin alınmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz, başka bir yerde yayımlanamaz. Kullanım şartları