11. Sınıf Matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Lab 1.1
Serpme Diyagramı: İlişkinin Yönü ve Gücü
Yükseldikçe hava serinler mi?
81 ilin rakımı ve yıllık ortalama sıcaklığı: serpme diyagramı, ortalama eksenleri, BSO, yön ve güç, önermeler. Etkileşimli, sesli anlatımlı ve ücretsiz bir 11. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.11.1.1 d–g ve MAT.11.1.2 a–c öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Laboratuvara gir
Laboratuvarlar ücretsizdir ve üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Ücretsiz, kurulum gerektirmez
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişTürkiye'nin 3B maketinde 81 il merkezi: iğnenin boyu rakımı, rengi yıllık ortalama sıcaklığı gösterir. Öğrenci kendi ilini seçer.
- 2TahminVerileri görmeden önce rakım ile sıcaklık arasındaki ilişkinin yönü tahmin edilir ve kilitlenir.
- 3OrtalamaHarita serpme diyagramına dönüşür; iki değişkenin ortalamaları hesaplanır ve ortalama eksenleri çizilir.
- 4Dört bölgeOrtalama eksenlerinin ayırdığı dört bölgede noktaların nerede toplandığı sorgulanır.
- 5BSOBölgelere Göre Sayım Oranı noktalar tek tek sayılarak hesaplanır.
- 6Yön ve güçBSO'nun işaretinden ilişkinin yönü, büyüklüğünden gücü yorumlanır; korelasyon katsayısıyla karşılaştırılır.
- 7ÖnermelerVeriye dayalı önermeler doğrulanır ya da karşı örnekle çürütülür; lab raporu oluşur.
Öğrenme çıktıları
- MAT.11.1.1 İki nicel değişkenli veri ile çalışabilme ve iki nicel değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme
- MAT.11.1.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki nicel değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
Öğretmenler için
Tahtada tam ekran açılır. Her adım tek bir soru sorar; yanlış cevapta cevabı söylemeden sesli ipucu verir. Öğrencinin tahmini, ölçümleri ve önermeleri deftere el yazısıyla not düşer; dersin sonunda lab raporu hazırdır.
Kullanılan veri
81 il merkezinin rakımı ve 1991–2020 dönemi yıllık ortalama sıcaklığı (kaynak: MGM il istatistikleri, Wikidata).
Ders kitabındaki yeri
MEB 11. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema (s. 33–39): serpme diyagramı, ilişkinin yönü ve gücü, Bölgelere Göre Sayım Oranı.
Sıkça sorulan sorular
“Serpme Diyagramı: İlişkinin Yönü ve Gücü” laboratuvarında ne yapılıyor?
Yükseldikçe hava serinler mi? sorusundan yola çıkılır. 81 ilin rakımı ve yıllık ortalama sıcaklığı: serpme diyagramı, ortalama eksenleri, BSO, yön ve güç, önermeler. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Ortalama, Dört bölge, BSO, Yön ve güç, Önermeler.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
11. sınıf “İstatistiksel Araştırma Süreci” temasındaki MAT.11.1.1 d–g ve MAT.11.1.2 a–c öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
81 il merkezinin rakımı ve 1991–2020 dönemi yıllık ortalama sıcaklığı (kaynak: MGM il istatistikleri, Wikidata).
Bu laboratuvar ücretsiz mi, nasıl girilir?
Ücretsizdir. Google hesabınızla ücretsiz üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“İstatistiksel Araştırma Süreci” temasının diğer laboratuvarları
Lab 1.2 · Hazır
Serpme Diyagramı ve BSO: İlişki mi, Neden-Sonuç mu?
Hava ısındıkça dondurma aranır mı? 52 haftanın sıcaklığı ve dondurma arama ilgisi: yıl halkası, BSO, yön ve güç, eğilim çizgisinden uzak haftalar, gizli değişken.
Lab 1.3 · Hazır
Korelasyon Katsayısı ve Aykırı Değer
Büyük hayvanın beyni de büyük mü? 17 hayvan ve 3 dinozorla aykırı değerin etkisi: BSO ile korelasyon katsayısı hep aynı şeyi mi söyler?
Lab 1.4 · Hazır
İstatistiksel Araştırma Sorusu ve Veri Toplama Planı
Gece telefona bakan az mı uyur? Bir okul bahçesindeki tartışmadan istatistiksel araştırma sorusuna: iki nicel değişken, sekiz ölçüt, evren ve örneklem, rastgelelik, yedi adımlık veri toplama planı.
Lab 1.5 · Hazır
Başkaları Tarafından Oluşturulan İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme
Bu sonuca güvenir misin? Bilim Fuarı’nda jüri sensin: posterlerdeki sonuçların dayanağına bak, verilerle sına; kabul et ya da çürüt.