11. Sınıf Matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci · Lab 1.2
Serpme Diyagramı ve BSO: İlişki mi, Neden-Sonuç mu?
Hava ısındıkça dondurma aranır mı?
Hava ısındıkça dondurma aranır mı? 52 haftanın sıcaklığı ve dondurma arama ilgisi: yıl halkası, BSO, yön ve güç, eğilim çizgisinden uzak haftalar, gizli değişken. Etkileşimli, sesli anlatımlı ve ücretsiz bir 11. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.11.1.1 d–g ve MAT.11.1.2 a–c öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Laboratuvara gir
Laboratuvarlar ücretsizdir ve üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Ücretsiz, kurulum gerektirmez
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişBir yılın 52 haftası 3B yıl halkasında: çubuğun boyu “dondurma” arama ilgisini, topun rengi haftanın ortalama sıcaklığını gösterir.
- 2TahminSıcaklık ile dondurma arama ilgisi arasındaki ilişkinin yönü tahmin edilir ve kilitlenir.
- 3OrtalamaYıl halkası serpme diyagramına dönüşür; ortalamalar hesaplanır, ortalama eksenleri çizilir.
- 4Dört bölgeNoktaların hangi bölgelerde toplandığı ve bunun ilişkinin yönü için ne anlama geldiği sorgulanır.
- 5BSOBölgelere Göre Sayım Oranı sayılarak bulunur.
- 6Yön ve güçBSO ve korelasyon katsayısı birlikte yorumlanır: ilişkinin yönü ve gücü.
- 7DedektifEğilim çizgisinden uzak haftalar incelenir: aynı sıcaklıkta neden farklı arama ilgisi?
- 8Önermelerİlişki neden-sonuç demek midir? Gizli değişken (karpuz aramaları) üzerinden önermeler tartışılır.
Öğrenme çıktıları
- MAT.11.1.1 İki nicel değişkenli veri ile çalışabilme ve iki nicel değişken arasındaki ilişkililiğe dayalı karar verebilme
- MAT.11.1.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki nicel değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
Öğretmenler için
Günlük hayattan, öğrencinin ilgisini çeken bir veriyle ilişkinin yönünü ve gücünü çalıştırır. “İlişki var” ile “neden-sonuç var” arasındaki farkı gizli değişken üzerinden tartıştırır. Tahtada tam ekran kullanılır; notlar deftere düşer.
Kullanılan veri
Google Trends'te Türkiye için “dondurma” arama ilgisi (52 hafta) ve altı büyük şehrin haftalık ortalama sıcaklığı (kaynak: Open-Meteo).
Ders kitabındaki yeri
MEB 11. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema: serpme diyagramı, Bölgelere Göre Sayım Oranı, korelasyon katsayısı, neden-sonuç ilişkisi.
Sıkça sorulan sorular
“Serpme Diyagramı ve BSO: İlişki mi, Neden-Sonuç mu?” laboratuvarında ne yapılıyor?
Hava ısındıkça dondurma aranır mı? sorusundan yola çıkılır. Hava ısındıkça dondurma aranır mı? 52 haftanın sıcaklığı ve dondurma arama ilgisi: yıl halkası, BSO, yön ve güç, eğilim çizgisinden uzak haftalar, gizli değişken. Laboratuvar 8 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Ortalama, Dört bölge, BSO, Yön ve güç, Dedektif, Önermeler.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
11. sınıf “İstatistiksel Araştırma Süreci” temasındaki MAT.11.1.1 d–g ve MAT.11.1.2 a–c öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
Google Trends'te Türkiye için “dondurma” arama ilgisi (52 hafta) ve altı büyük şehrin haftalık ortalama sıcaklığı (kaynak: Open-Meteo).
Bu laboratuvar ücretsiz mi, nasıl girilir?
Ücretsizdir. Google hesabınızla ücretsiz üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“İstatistiksel Araştırma Süreci” temasının diğer laboratuvarları
Lab 1.1 · Hazır
Serpme Diyagramı: İlişkinin Yönü ve Gücü
81 ilin rakımı ve yıllık ortalama sıcaklığı: serpme diyagramı, ortalama eksenleri, BSO, yön ve güç, önermeler.
Lab 1.3 · Hazır
Korelasyon Katsayısı ve Aykırı Değer
Büyük hayvanın beyni de büyük mü? 17 hayvan ve 3 dinozorla aykırı değerin etkisi: BSO ile korelasyon katsayısı hep aynı şeyi mi söyler?
Lab 1.4 · Hazır
İstatistiksel Araştırma Sorusu ve Veri Toplama Planı
Gece telefona bakan az mı uyur? Bir okul bahçesindeki tartışmadan istatistiksel araştırma sorusuna: iki nicel değişken, sekiz ölçüt, evren ve örneklem, rastgelelik, yedi adımlık veri toplama planı.
Lab 1.5 · Hazır
Başkaları Tarafından Oluşturulan İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme
Bu sonuca güvenir misin? Bilim Fuarı’nda jüri sensin: posterlerdeki sonuçların dayanağına bak, verilerle sına; kabul et ya da çürüt.