İç ve Dış Açıortayın Dikliği
Bir üçgende aynı köşeye ait iç açıortay ile dış açıortayın birbirine dik olduğunun ispatı.
Teorem
ABC üçgeninde [DC] iç açıortay, [CF] dış açıortay olmak üzere m(DĈF) = 90°'dir.Bu İspatı Anlamak İçin Önce Şunları Öğren
Adım Adım İspat
İspat Yöntemi
C köşesinde iç açıortayın oluşturduğu iki eş açı x ile dış açıortayın oluşturduğu iki eş açı y'nin toplamının düz açı olduğunu gösterme.- 1Veri
ABC bir üçgen, [DC] iç açıortay ve [CF] dış açıortaydır.
- 2Veri
İç açıortay C köşesinde iki eş açı x, dış açıortay iki eş açı y oluşturur.
Açıortay tanımı
- 3Çıkarım
2x + 2y = 180°
C köşesinde x, x, y, y açıları bir düz açı oluşturur.
- 4Çıkarım
x + y = 90°
Her iki taraf 2'ye bölünür.
- 5Sonuç
[DC] ⊥ [CF]
DC ile CF arasındaki açı x + y = 90° olduğundan doğrular diktir.
Sonuç ∎
Aynı köşeye ait iç açıortay ile dış açıortay birbirine diktir: [DC] ⊥ [CF]. ∎İç ve Dış Açıortayın Dikliği Hakkında
İç ve dış açıortayın dikliği teoremi, bir üçgende aynı köşeye ait iç açıortay [DC] ile dış açıortay [CF]'nin birbirine dik olduğunu belirtir: m(DĈF) = 90°. TYT–AYT geometride açıortay sorularının kritik bir parçasıdır; özellikle açıortay kesişim noktalarının özelliklerini anlamak için bu diklik sıkça kullanılır.
İspat, C köşesinde iç açıortayın oluşturduğu eş açılar x ile dış açıortayın oluşturduğu eş açılar y'nin toplamının düz açı olduğunu gösterir. ÖSYM'de açıortay–diklik kombinasyonlu sorularda bu teorem, yardımcı dik üçgen kurmanın kapısını açar. Üçgenin iç açıları toplamını bilmek yeterli bir ön koşuldur.
AYT tarafında iç–dış açıortay α açısı (α = A2) ve iki iç açıortay arasındaki açı ispatlarının önemli bir basamağıdır. Adım adım takip ederken x ve y açılarının tanımını netleştirmek, benzer açıortay ispatlarını kendi başınıza yazabilmenize katkı sağlar.
Bu diklik, iç açıortay merkezinin (incenter) teğet çember merkezi olmasının temel geometrik gerekçesidir. TYT'de açıortay–diklik kombinasyonlu sorularda Pythagoras veya özel üçgen kurmak için 90° açıyı kullanmak gerekir. AYT'de α = A2 ispatının ön adımı olarak da bu diklik devreye girer. İspatı yazarken x ve y açılarının tanımını şekil üzerinde işaretlemek, sınavda doğru bağıntıyı kurmanın ilk adımıdır.
