ABD'de Öğrencilerden Yapay Zekâ Çağrısı: Net Kurallar ve Şeffaflık İsteniyor

Yapay zekâ kararlarında öğrencilerin sesi

ABD'de eğitim teknolojileri uzmanı Dr. Rachelle Dené Poth tarafından 12 okul bölgesinde yürütülen saha çalışması, okullarda yapay zekâ politikaları belirlenirken öğrencilerin görüşlerinin yeterince dinlenmediğini ortaya çıkardı. Genellikle yöneticiler ve teknoloji koordinatörleri tarafından tek taraflı hazırlanan kuralların, öğrencilerin sınıftaki gerçek deneyimleriyle örtüşmediği vurgulandı.

Bu değerlendirmeler ABD'deki yerel okul bölgelerine ait olup ülkemizdeki mevzuatta doğrudan bir değişiklik oluşturmasa da, dijital eğitim çağında gençlerin ihtiyaç duyduğu ilkeleri anlamak açısından dikkat çekiyor. Öğrencilerin sadece kuralları dinleyen taraf değil, kuralların şekillenmesine katkı sağlayan paydaşlar olması gerektiği belirtiliyor.

Öğrencilerin öne çıkan 6 temel beklentisi

İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerle yapılan birebir görüşmeler ve çalışma grubu toplantılarında altı kritik başlık öne çıktı. İlk olarak öğrenciler, öğretmenlerin ödev puanlarken veya geri bildirim hazırlarken yapay zekâ kullanıp kullanmadığını açıkça bilmek istiyor. İkinci olarak, bir aracı kullanabilmenin onun veri güvenliğini ya da ürettiği yanılgıları anlamak anlamına gelmediği, bu nedenle güvenli kullanım rehberliğine ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.

Üçüncü sırada ise net beklentiler yer alıyor; öğrenciler hangi ödevde yapay zekâ desteğinin serbest, nerede yasak olduğunu tam olarak bilmek istiyor. Dördüncü başlıkta dersler arası tutarlılık talep ediliyor; aynı okulda bir ders serbestken diğerinin ceza sebebi olması kafa karışıklığı yaratıyor.

Beşinci olarak teknolojinin sadece yenilik olsun diye değil, anlamlı bir öğrenme amacıyla kullanılması isteniyor. Son olarak da belirsiz kurallar yüzünden haksız intihal suçlamalarına maruz kalma endişesinin giderilmesi talep ediliyor.

Ders dışı kullanım ve politika süreçlerine katılım

Çalışma, öğrencilerin yapay zekâyı sadece okul ödevleri için değil; kişisel tavsiye alma, görsel üretme ya da zorlu konuşmalara hazırlanma amacıyla da kullandığını gösteriyor. Uzmanlar, eğitim kurumlarının yalnızca akademik dürüstlük maddelerine odaklanmak yerine veri gizliliği, dijital vatandaşlık ve duygusal iyi oluşu da kapsayan adımlar atması gerektiğini ifade ediyor.

Öğrencilerin anketler, odak grupları ve danışma heyetleri aracılığıyla politika oluşturma süreçlerine dahil edilmesinin hem yapay zekâ okuryazarlığını güçlendireceği hem de okul kültürünü sağlamlaştıracağı kaydediliyor.